خطايى ، على اكبر
72
خطاى نامه ( شرح مشاهدات سيد على اكبر خطائى معاصر شاه اسماعيل صفوى در سرزمين چين )
شود او بر كس خود نداشته باشد ، زيرا كه خلق خطاى همه در دفترند و خارج دفتر كسى نيست كه از آن خود سازد ، و آنچه در دفترست جمله از آن پادشاه ، و كار و خدمت پادشاهى كنند . « 1 » فرد اينچه ضبط و اينچه ربط « 2 » [ و ] اينچه كار * عقل را گر مرد راهى پاى دار
--> ( 1 ) - سها ، عبارت فرق دارد : « و لشكر خطاى [ را ] در خانهء مير و امراى خود خدمت كردن رسم نيست . سواى آنكه هركس درخورد مراتب خود گروه گروه صف كشيده در پيش امراى خود برپاى بايستند و خدمتكاران امراى ايشان اهل شهرند . به نوبت از براى هر نوع خدمت و ميرى كه شهرى را حكومت دارد و يا بيست و سى هزار كس را سردارست چون معزول شود هيچكس [ با ] خود ندارد . از براى آنكه همهء خلق شهرى و لشكرى همه از پادشاهى است ، زيرا كه همه در دفتر است و خارج دفتر كسى نيست كه از آن خود سازند . » ( 2 ) - سها : اينچه ضبط است و چه ربت ( ؟ )